Η νέα προοδευτική συμμαχία

Στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας η επικράτηση του επιθετικού και ακραία φιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου στον πλανήτη, εμπέδωσε την ισχυρή πεποίθηση ότι η σύγχρονη εποχή συμπίπτει με το τέλος των διαχωριστικών γραμμών. Οι εναλλακτικές προτάσεις που δοκιμάστηκαν τον περασμένο αιώνα, όπως ο σοσιαλισμός και οι πολλαπλές σοσιαλδημοκρατικές εκδοχές του, που έθεταν φραγμούς και όρια στην ανεξέλεγκτη επέκταση της οικονομίας της αγοράς προς όφελος εργασιακών δικαιωμάτων και κοινωνικών πολιτικών και προτεραιοτήτων, παρουσιάζονται στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού σαν απολιθώματα της ιστορίας.
Η άνοδος του ρατσισμού, του εθνικισμού και της ακροδεξιάς, ως αντίδραση στο ρεύμα της παγκοσμιοποίησης και της απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας, ανάγκασε τα συντηρητικά και τα δεξιά κόμματα, για να επιβιώσουν, να υιοθετήσουν την ακροδεξιά και εθνικιστική ατζέντα. Από την άλλη, η απόλυτη επικράτηση του οικονομικού φιλελευθερισμού δεν άφησε ζωτικό χώρο στη σοσιαλδημοκρατία, η οποία αναγκάστηκε και αυτή να μετατοπιστεί δεξιότερα, υιοθετώντας νεοφιλελεύθερες επιλογές.
Η μετατόπιση του παλιού διπολικού πολιτικού συστήματος προς συντηρητικότερες κατευθύνσεις, εγκλώβισε την πολιτική αντιπαράθεση στο δεξιό τμήμα του πολιτικού χάρτη.
Η οικονομική κρίση, ως η κορυφαία εκδήλωση της απόλυτης κατίσχυσης των δυνάμεων της αγοράς έναντι των αδύναμων κρίκων της παγκόσμιας οικονομικής αλυσίδας, ενίσχυσε τις οικονομικές ανισότητες και βάθυνε ακόμη περισσότερο τα κοινωνικά προβλήματα που δημιούργησε η σκληρή και ακραία εκδοχή του οικονομικού φιλελευθερισμού. Η φτωχοποίηση εκτεταμένων πληθυσμιακών ομάδων και η καταρράκωση της μεσαίας τάξης, η ραγδαία αύξηση της ανεργίας και η ύφεση της οικονομίας, ενισχυμένες από την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, ως οικονομικά ασύμφορης επιλογής, είναι τα ίχνη που αφήνει πίσω της η επικράτηση του νεοφιλελεύθερου μονόδρομου.
Οι κάποτε αντίπαλες πολιτικές δυνάμεις του παλιού διπολισμού συνεργάστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης μεταξύ τους, προκειμένου να υπηρετήσουν τις επιταγές των δανειστών και να εφαρμόσουν, με ιδιαίτερο ζήλο είναι η αλήθεια, τις νεοφιλελεύθερες συνταγές των μνημονίων.
Ο κυνικός ισχυρισμός των εκπροσώπων του παλιού πολιτικού κατεστημένου, νεοφιλελεύθερης αλλά και σοσιαλδημοκρατικής προέλευσης, ότι: «αν δεν υπήρχαν τα μνημόνια θα έπρεπε να τα είχαμε εφεύρει», στιγμάτισε την πρώτη περίοδο της ελληνικής κρίσης.
Η τύχη όμως παίζει περίεργα παιχνίδια. Την Ελλάδα τελικά δεν την έβγαλαν από τα μνημόνια του νεοφιλελευθερισμού οι εκπρόσωποι του παλιού πολιτικού κατεστημένου που τα πίστευαν, αλλά αντίθετα, μια νέα συσπείρωση προοδευτικών δυνάμεων γύρω από την Αριστερά, που τα αμφισβητούσαν.
Κι αυτό γιατί στα δύσκολα χρόνια της κρίσης συντελέστηκε στη χώρα μια μεγάλη μεταστροφή του κοινωνικού σώματος. Το οποίο, διεκδικώντας περισσότερη δικαιοσύνη στο οικονομικό πεδίο και πολιτικές με μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία για τους αδύναμους και τους πολλούς, διαμόρφωσε μια νέα κοινωνική πλειοψηφία με ξεκάθαρα προοδευτικά χαρακτηριστικά.
Το νέο αυτό προοδευτικό κοινωνικό ρεύμα συναντήθηκε με τις δυνάμεις της Αριστεράς που εκπροσωπούσε ο ΣΥΡΙΖΑ, δίνοντας προοδευτική πλειοψηφία σε δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις και σε ένα δημοψήφισμα. Το προοδευτικό μέτωπο το οποίο διαμορφώθηκε στήριξε τις επιλογές της κυβέρνησης Τσίπρα τα τελευταία 3 χρόνια και συνέβαλε καθοριστικά στην έξοδο της χώρας από τα μνημόνια και την απελευθέρωση από την επιτροπεία των δανειστών.
Το νέο κοινωνικό ρεύμα αναπτύχθηκε κατά οριζόντιο τρόπο, υπερβαίνοντας τις παραδοσιακές πολιτικές διαχωριστικές γραμμές, έχοντας ως κοινή καταγωγή την αντίδραση απέναντι στις ακραία νεοφιλελεύθερες, αλλά και τις ακροδεξιές, αυταρχικές και εθνικιστικές πολιτικές απόψεις που συγκατοικούν σήμερα στην ελληνική Δεξιά.
Συνδετικά συστατικά του νέου προοδευτικού μετώπου είναι η αναζήτηση ενός νέου μοντέλου Βιώσιμης Ανάπτυξης που θα απευθύνεται στους πολλούς και θα διακατέχεται από πνεύμα κοινωνικής ευαισθησίας και δικαιοσύνης, όχι μόνο σε ό,τι αφορά στην κατανομή των κερδών, αλλά και σε ό,τι αναφέρεται στην ισότιμη πρόσβαση στις ευκαιρίες που αυτό θα δίνει.
Η υποστήριξη του δημόσιου χαρακτήρα βασικών κοινωνικών αγαθών, όπως η Παιδεία και η Υγεία, οι διακριτοί ρόλοι δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο νέο αναπτυξιακό μοντέλο και η αποκατάσταση των εργασιακών δικαιωμάτων που συρρικνώθηκαν από τα μνημόνια του νεοφιλελευθερισμού, συνιστούν επίσης κοινά χαρακτηριστικά της νέας προοδευτικής συμμαχίας.
Οι παραδοσιακές Ευρωπαϊκές αξίες του ανθρωπισμού, που θέλουν όλους τους ανθρώπους ίσους ανεξάρτητα από χρώμα, καταγωγή ή θρήσκευμα, όπως και ανεξάρτητα από ερωτική προτίμηση και σεξουαλικό προσανατολισμό και η διεκδίκηση ισότιμων κοινωνικών δικαιωμάτων για όλους, βρίσκονται επίσης στον πυρήνα της σκέψης αυτών που συγκροτούν το νέο προοδευτικό ρεύμα.
Η κοινή αντίδραση τέλος στον εθνικισμό και την πατριδοκαπηλία και η διεκδίκηση μιας εξωστρεφούς και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα, συναντήθηκαν για να δημιουργήσουν μια προοδευτική συμμαχία υποστήριξης της συμφωνίας των Πρεσπών.
Το νέο προοδευτικό κοινωνικό μέτωπο, το οποίο γεννήθηκε μέσα στην κρίση και σφυρηλατήθηκε στα πιο δύσκολα για την ελληνική κοινωνία χρόνια, ήρθε η ώρα να αποκτήσει πλέον και πολιτικά χαρακτηριστικά.
Η δημιουργία ενός προοδευτικού πολιτικού πόλου με πυρήνα τον ΣΥΡΙΖΑ, απέναντι στον ακροδεξιό νεοφιλελευθερισμό της ΝΔ και των παρακολουθημάτων της που επιδιώκουν την παλινόρθωση του παλιού πολιτικού κατεστημένου, θα παίξει καθοριστικό ρόλο στις επόμενες εκλογές, με σκοπό να οδηγήσει την Ελλάδα σε μια νέα εποχή ανάπτυξης και ευημερίας.

Το άρθρο του Καθηγητή Γιάννη Α. Μυλόπουλου, Προέδρου της Αττικό Μετρό Α.Ε., δημοσιεύθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2018 στην ΕφΣυν.