ΕΝΩΝΟΝΤΑΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΥΡΩΠΗ

Η συνάντηση «Ενώνοντας δυνάμεις για μια άλλη Ευρώπη» που γίνεται στην Αθήνα σήμερα και αύριο, 16 και 17 Μαρτίου, εδώ, στο Ξενοδοχείο President, αποτελεί τη συνέχεια μιας σειράς πρωτοβουλιών που σκοπό έχουν να ενώσουν τις προοδευτικές δυνάμεις της Ευρώπης στη διαμόρφωση εναλλακτικών προοδευτικών προτάσεων για την πορεία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, με ορίζοντα τις Ευρωεκλογές του 2019.
Η μακρόχρονη ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, με την πολιτική της λιτότητας που επιβάλλει στους αδύναμους οικονομικούς κρίκους, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχει βυθίσει στην ύφεση, τη φτώχεια και την ανεργία και έχει προκαλέσει τεράστιες ανισότητες στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και στην Ευρώπη. Το γεγονός που καταγράφεται σε όλες τις διεθνείς έρευνες, σύμφωνα με το οποίο το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει σήμερα τον μισό πλούτο του πλανήτη, ενώ για το 90% του πληθυσμού απομένει ένα 13% του πλούτου για να συντηρηθούν, αποκαλύπτει με τον πιο κατηγορηματικό και αδιαμφισβήτητο τρόπο ποιες ήταν οι πραγματικές προθέσεις του οικονομικού νεοφιλελευθερισμού:
•Η συγκέντρωση του πλούτου σε μια μικρή οικονομική ολιγαρχία, η οποία έχει συγκεντρώσει στα χέρια της το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου και μαζί με αυτόν και της εξουσίας, καθώς η λήψη των μεγάλων αποφάσεων δεν λαμβάνεται πια από τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις, αλλά από λίγους που ελέγχουν τις αγορές και έχουν στα χέρια τους την παγκόσμια οικονομία.
•Η αυταρχική και ολιγαρχική διακυβέρνηση, καθώς η αόρατη ολιγαρχία του πλούτου διοικεί σήμερα χωρίς καμιά δημοκρατική νομιμοποίηση και χωρίς κανένα δημοκρατικό έλεγχο και λογοδοσία, προκαλώντας ένα σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα τόσο διεθνώς, όσο και στην Ευρώπη.
Μια ακόμη σοβαρή συνέπεια της εφαρμογής του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου και της επιθετικής ανάπτυξης την οποία εισήγαγε, ήταν η υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας του πλανήτη, η οποία εμφανίζεται τόσο με την υπερθέρμανση και την κλιματική αλλαγή, όσο όμως και με την εξάντληση ή και υποβάθμιση του μεγαλύτερου μέρους των περιβαλλοντικών αγαθών και των φυσικών και ενεργειακών πόρων της γης, οι οποίοι συντηρούν την ανάπτυξη και την ίδια τη ζωή.
Η υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας τόσο της κοινωνίας, με τις μεγάλες ανισότητες, όσο και του περιβάλλοντος, με τις εκτεταμένες καταστροφές, είναι η κορυφαία απόδειξη ότι το νεοφιλελεύθερο μοντέλο ανάπτυξης έχει οδηγήσει σε μεγάλα αδιέξοδα, τα οποία επιβάλλουν την αλλαγή οικονομικού προτύπου στην κατεύθυνση μιας δίκαιης ανάπτυξης που θα επιτρέπει την ισότιμη πρόσβαση σε όλους στα αγαθά της.
Η φτώχεια και οι μεγάλες ανισότητες όμως που προκάλεσε η ηγεμονία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών ενισχύουν σήμερα την αναβίωση του ρατσισμού και του εθνικισμού, με αποτέλεσμα να προβάλλουν ως εξωσυστημικές δυνάμεις ανατροπής του νεοφιλελευθερισμού οι δυνάμεις της ακροδεξιάς.
Η μεταφορά της πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ευρώπη μεταξύ νεοφιλελεύθερων και ακροδεξιάς υποστηρίζεται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες για λόγους προφανούς σκοπιμότητας, καθώς έτσι αποκτούν προνομιακό πολιτικό ρόλο, υποβαθμίζουν την αξία της προοδευτικής εναλλακτική πολιτικής πρότασης, αποκαλώντας την λαϊκιστική. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Αυστρία πάντως έρχονται να τους διαψεύσουν, καθώς δείχνουν ότι μια χαρά τα βρίσκουν μεταξύ τους η κεντροδεξιά με την ακροδεξιά…
Οι συνθήκες αυτές φέρνουν σήμερα την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ένα σημείο καμπής. Το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης βρίσκεται σήμερα σε ένα στάδιο υπαρξιακής κρίσης.
Σήμερα, δύο πολιτικά σχέδια κυριαρχούν σαν απάντηση σε αυτή την κρίση:
Α) Η περαιτέρω εμβάθυνση της ενοποιητικής διαδικασίας, χωρίς αμφισβήτηση του κυρίαρχου νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου και των θεσμοποιημένων πολιτικών συνεχούς λιτότητας.
Β) Η οργισμένη άρνηση αυτής της πορείας, η εθνικιστική αναδίπλωση, η βύθιση στον αυταρχισμό και την καταστολή όσων ενοχοποιούνται για την παρατεταμένη επισφάλεια και ανεργία των ευρωπαϊκών μητροπόλεων: μετανάστες, νοτιοευρωπαίοι, κάθε είδους «αποκλίνοντες».
Κανένα από τα δυο αυτά σχέδια δεν προσφέρει μια διέξοδο από το βάθεμα της φτώχειας, την όξυνση των ανισοτήτων εντός των ευρωπαϊκών κοινωνιών αλλά και μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, από την αυξανόμενη αποξένωση των πολιτών της Ευρώπης από τους θεσμούς και τις διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Απέναντι σε αυτό το αδιέξοδο, εμείς εργαζόμαστε για τη συσπείρωση των προοδευτικών δυνάμεων που θα επιδιώξει μια άλλη Ευρώπη, αυτήν της βιώσιμης ανάπτυξης που θα δίνει ισότιμη πρόσβαση σε όλους στα αγαθά της, μια Ευρώπη της κοινωνικής δικαιοσύνης, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της δημοκρατικής λογοδοσίας, μια Ευρώπη που θα περικλείει και θα συμπαραστέκεται αντί να αποκλείει ή να εκδικείται.
Στη Μασσαλία στις 10-11 Νοεμβρίου 2017, 400 συμμετέχοντες από 30 χώρες εντός και εκτός ΕΕ, εκπρόσωποι κομμάτων (Αριστερά, Σοσιαλιστές, Πράσινοι), συνδικάτων, κινημάτων, ενώσεων πολιτών συναντήθηκαν στο «1ο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Προοδευτικών Δυνάμεων», που έβαλε τις βάσεις για μία τέτοια συσπείρωση. Η συνάντηση της Μασσαλίας θα έχει τη συνέχειά της στο 2ο Φόρουμ που θα λάβει χώρα στην Ισπανία το φθινόπωρο του 2018.

Η συνάντηση της Μασσαλίας αποτελούσε εξέλιξη και διεύρυνση μιας πρωτοβουλίας που σχηματίστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο: Η «Προοδευτική Συμμαχία» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Progressive Caucus) πραγματοποίησε την πρώτη δημόσια εκδήλωσή της (για τις εμπορικές συμφωνίες TTIP-CETA) στις 6 Σεπτεμβρίου 2016. Συγκροτήθηκε σαν ένας χώρος διαλόγου και κοινής δράσης Ευρωβουλευτών προερχόμενων από τις 3 προοδευτικές Κοινοβουλευτικές Ομάδες: την Ενωτική Ευρωπαϊκή Αριστερά (GUE/NGL), την ομάδα των Πρασίνων/Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας (Greens/EFA) και την Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (Progressive Alliance S&D).
Πιάνοντας το νήμα από αυτές τις πρωτοβουλίες, οργανώνουμε στην Αθήνα το Προοδευτικό Φόρουμ. Φέρνουμε στην Ελλάδα – στη χώρα μας, που αποτέλεσε πεδίο πειραματισμού του νεοφιλελεύθερου αυταρχισμού, αλλά και πεδίο κοινωνικών αγώνων και μεγάλης, προοδευτικής πολιτικής αλλαγής - ευρωβουλευτές, βουλευτές, και εκπροσώπους δεξαμενών σκέψης των τριών προοδευτικών πολιτικών οικογενειών της Ευρώπης, με διάθεση να αγωνιστούμε για την αναχαίτιση των πολιτικών του νεοφιλελευθερισμού και να αντισταθούμε στη διαλυτική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στόχος μας να εντείνουμε το διάλογο για τη συγκρότηση ενός ενωτικού προοδευτικού πόλου στην Ευρώπη, που θα αλλάξει τους συσχετισμούς δύναμης, βάζοντας φρένο τόσο στο νεοφιλελεύθερο αυταρχισμό, όσο και στην εφιαλτική ανάδυση εθνικιστικών και ακροδεξιών δυνάμεων, που παρατηρείται σε μια σειρά από ευρωπαϊκές χώρες.
Στόχος μας να ενώσουμε κι όχι να διασπάσουμε δυνάμεις. Στόχος μας η δημοκρατική αλλαγή της Ευρώπης.

* Η εναρκτήρια ομιλία του Καθηγητή Γιάννη Α. Μυλόπουλου εκ μέρους των διοργανωτών στο Προοδευτικό Φόρουμ στην Αθήνα 16-17 Μαρτίου 2018.