Η συμβολή των έργων του Μετρό στην επίλυση του συγκοινωνιακού προβλήματος της Θεσσαλονίκης και στην επίτευξη του αναπτυξιακού στόχου της χώρας

1.Η μεγάλη αλλαγή – Προς ένα ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό σχεδιασμό.

Μέχρι πολύ πρόσφατα, η Θεσσαλονίκη ήταν μια πόλη-όμηρος του μοναδικού συγκοινωνιακού της φορέα, ενός μεσαιωνικού όσον αφορά τις υπηρεσίες, κρατικοδίαιτου όσον αφορά τις δαπάνες και «ιδιωτικού», μόνο σε ό,τι αναφέρεται στα κέρδη των μετόχων, Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών ο οποίος, από το βασιλικό διάταγμα του 1957, που χάριζε το μονοπώλιο των αστικών συγκοινωνιών σε μια ομάδα προνομιούχων ιδιωτών, μέχρι και πριν από λίγους μήνες, λυμαίνονταν το δημόσιο χρήμα, παρέχοντας κακής ποιότητας υπηρεσίες στους πολίτες.
Ήταν, επίσης, μια πόλη με ένα έργο Μετρό που δημοπρατήθηκε το 2006 και που επρόκειτο να ολοκληρωθεί το 2012 αλλά που, κατά περίεργη σύμπτωση, σταμάτησε να κατασκευάζεται λίγο μετά από τότε που η λήξη της σύμβασης του «αμαρτωλού» ΟΑΣΘ με το δημόσιο συνδέθηκε, δια νόμου, με την ολοκλήρωση του Μετρό.
Έτσι, το μεγαλύτερο έργο υποδομής που έγινε ποτέ στην πόλη, έμεινε σταματημένο και μάλιστα σε περίοδο οικονομικής κρίσης, με τα εκατομμύρια εγκεκριμένα Ευρώ παγωμένα, με ό,τι αυτό σήμαινε για την ύφεση στην οποία βυθίζονταν η πόλη και η χώρα, με την ανεργία να χτυπά κόκκινο, τους καταστηματάρχες στις περιοχές των εργοταξίων κατεστραμμένους χωρίς τις επιχειρήσεις τους και τα εργοτάξια εγκαταλελειμμένους σκελετούς από λαμαρίνα.
Και όλα αυτά την περίοδο που κυβερνούσαν οι παρατάξεις που, λόγω των νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων από τις οποίες εμφορούνται, αυτοαναγορεύονται ως οι… άριστοι της αναπτυξιακής πολιτικής.
Τα τελευταία δύο χρόνια η Θεσσαλονίκη ζει, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τις αστικές της συγκοινωνίες, μεγάλες ανατροπές: Ξεκινώντας από την επανεκκίνηση του Μετρό τον Μάρτιο του 2016 και τη μεγάλη πρόοδο των έργων της βασικής γραμμής και της γραμμής Καλαμαριάς με σαφή, για πρώτη φορά, ορίζοντα ολοκλήρωσης και φτάνοντας μέχρι το καλοκαίρι του 2017, με τη μετάβαση του αμαρτωλού και δήθεν «ιδιωτικού» ΟΑΣΘ σε δημόσιο έλεγχο, καθώς και την ανακοίνωση της έναρξης των πρόδρομων εργασιών των επεκτάσεων του Μετρό στη Δυτική Θεσσαλονίκη πριν λίγο καιρό, οι αλλαγές που συντελέστηκαν στα δύο αυτά χρόνια άλλαξαν ριζικά το τοπίο των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών στη Θεσσαλονίκη.
Έτσι, για πρώτη φορά η Θεσσαλονίκη αποκτά έναν ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό σχεδιασμό, με μακρόπνοες και σύγχρονες υποδομές, που να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις του 21ου αιώνα, αλλά και να εξυπηρετεί το σύνολο των πολιτών. Οι αλλαγές που συντελέστηκαν στις συγκοινωνίες με την αποϊδιωτικοποίηση και την εξυγίανση του ΟΑΣΘ και την πρόοδο των έργων του Μετρό, έχουν ως συνθετικό αποτέλεσμα έναν νέο και ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό χάρτη για την πόλη, όπου Μετρό και λεωφορεία θα λειτουργούν συμπληρωματικά, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την εξυπηρέτηση των πολλών και όχι το κέρδος των λίγων και προνομιούχων που λυμαίνονταν το δημόσιο χρήμα μέχρι πρότινος.
Μετρό και αστικές συγκοινωνίες θα προσφέρουν στους Θεσσαλονικείς όσα στερήθηκε η πόλη επί δεκαετίες: σύγχρονες, προσβάσιμες, φιλικές στο περιβάλλον υποδομές για όλους.
Παράλληλα, η ίδρυση του ΟΣΕΘ σηματοδοτεί πλέον ένα καινούργιο καθεστώς διαφάνειας, ανάπτυξης, εμπιστοσύνης, σεβασμού προς το επιβατικό κοινό, αλλά και συνεργασίας με όλους τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς, για την εξέλιξη και μεταμόρφωση του συγκοινωνιακού έργου της περιοχής μας, η οποία θα αποφέρει μόνο οφέλη για όλους μας.
Το γεγονός της μετάβασης του έργου των Αστικών Συγκοινωνιών σε έναν δημόσιο φορέα αποτελεί για την Αττικό Μετρό Α.Ε. εχέγγυο για την σύγχρονη και αποτελεσματική μεταμόρφωση, μέσω των Αστικών Συγκοινωνιών, τόσο της πόλης μας, όσο και της ευρύτερης περιοχής της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.

2. Ξεκινούν οι επεκτάσεις προς Δυτική Θεσσαλονίκη

Το μετρό Θεσσαλονίκης, από την επανεκκίνησή του τον Μάρτιο του 2016 μέχρι σήμερα έχει καλύψει το χαμένο χρόνο των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών για την πόλη, ενώ επεκτείνεται για να καλύψει τις λαϊκές ανάγκες της πόλης, με την επέκταση της βασικής γραμμής του προς τις δυτικές συνοικίες της Θεσσαλονίκης.
Συγκεκριμένα, εντός του 2018 θα ξεκινήσουν οι πρόδρομες εργασίες, οι οποίες είναι οι μετακινήσεις των δικτύων κοινής ωφέλειας, προκειμένου να απελευθερωθεί ο χώρος και να ξεκινήσουν οι εκσκαφές του κανονικού έργου. Παράλληλα, διοίκηση της Αττικό Μετρό Α.Ε. αποφάσισε να ξεκινήσουμε αυτή την φορά διαφορετικά και να αρχίσουμε από πριν τις αρχαιολογικές εργασίες έτσι ώστε όταν δημοπρατηθεί το έργο να είμαστε απαλλαγμένοι από τις αρχαιολογικές ανασκαφές που όλοι γνωρίζουμε πως είναι πάρα πολύ χρονοβόρες και συχνά προκαλούν καθυστερήσεις.
Η επέκταση του μετρό στις δυτικές συνοικίες θα αποτελείται από δύο γραμμές, η πρώτη μήκους 4,4 χλμ., θα έχει 4 σταθμούς και συγκεκριμένα θα είναι οι Αμπελόκηποι, η Μενεμένη, ο Εύοσμος και το Κορδελιό και η δεύτερη μήκους 5χλμ. και θα έχει 5 σταθμούς οι οποίοι θα είναι η Νεάπολη, η Παύλου Μελά, η Σταυρούπολη, η Πολίχνη και η Ευκαρπία, ενώ η γραμμή θα καταλήγει μέχρι το νοσοκομείο Παπαγεωργίου.
Έτσι, για πρώτη φορά και με την πλήρη μέριμνα αυτής της Κυβέρνησης και του Υπουργού Μεταφορών και Υποδομών προσωπικά, οι πολύπαθες, αδικημένες και πολυπληθείς δυτικές συνοικίες θα αναπτυχθούν ισότιμα και δίκαια σε σχέση με το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα. Η πολυετής τους υποβάθμιση, η άνιση μεταχείριση των πολιτών τους ως πολιτών «δεύτερης κατηγορίας» αίρεται με την επέκταση των γραμμών του μετρό. Η άμεση, ανθρώπινη και οικονομική πρόσβαση στο κέντρο και προς ανατολικά, θα αναβαθμίσει τη ζωή των κατοίκων της δυτικής Θεσσαλονίκης, οι οποίοι πλέον δεν θα είναι υποχρεωμένοι να αλλάζουν 2 και 3 λεωφορεία για να μπορέσουν να πάνε στις δουλειές τους, χάνοντας έτσι χρόνο και χρήμα.
Επιπλέον, οι ίδιες υποβαθμισμένες αστικά περιοχές της δυτικής Θεσσαλονίκης θα αλλάξουν μορφή, θα αποκτήσουν υπεραξίες στην κτηματαγορά, τις οποίες αυτόματα απέκτησαν γειτονιές της Αθήνας, από όπου διέρχεται το μετρό. Η περίπτωση της Δάφνης, του Αγίου Δημητρίου, του Περιστερίου είναι χαρακτηριστικές. Οι λαϊκές γειτονιές αλλάζουν, όταν γίνονται σταθμοί της πορείας του μετρό.
Συγχρόνως, θα πρέπει να γνωρίζουμε πως σε όλες τις πόλεις του κόσμου που υπάρχει μετρό οι περιοχές δίπλα ή κοντά στους σταθμούς του έχουν αυξημένη εμπορική και καταναλωτική κίνηση. Έτσι και στις δυτικές συνοικίες της Θεσσαλονίκης, οι όλες οι περιοχές θα αναβαθμιστούν, θα αποκτήσουν κάθε μέρα και για 365 μέρες τον χρόνο κινητικότητα, ζωντάνια, ανάπτυξη. Οι επιχειρήσεις θα ανθήσουν, νέες θέσεις εργασίες θα δημιουργηθούν από τις νέες επενδύσεις που οπωσδήποτε θα υπάρξουν, η εμπορική και τουριστική κίνηση θα αυξηθεί και το αστικό τοπίο θα αποκτήσει μία καινούργια και σύγχρονη εικόνα.
Παράλληλα, έχει δρομολογηθεί και η γραμμή προς το αεροδρόμιο «Μακεδονία» η οποία αποφασίστηκε να είναι υπέργεια, μια λύση που εξασφαλίζει μικρότερο κόστος και συντομότερη διάρκεια κατασκευής, αφού θα αποφευχθούν η διάνοιξη υπογείων σηράγγων, οι υπόγειοι σταθμοί και οι απαλλοτριώσεις.

3. Η επανεκκίνηση και η μεγάλη πρόοδος του έργου του Μετρό

Γενικότερα μιλώντας, η λειτουργία του μετρό το 2020 στη Θεσσαλονίκη θα αλλάξει άρδην τα σημερινά συγκοινωνιακά δεδομένα. Το Μετρό Θεσσαλονίκης είναι το μεγαλύτερο συγκοινωνιακό, αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό έργο υποδομής που κατασκευάζεται στην Ελλάδα. Ένα έργο υποδομής ικανό να μεταμορφώσει τη Θεσσαλονίκη στην οποία θα λειτουργεί, καθώς εκτός από την οριστική επίλυση του συγκοινωνιακού προβλήματος, θα συμβάλει αποφασιστικά και στην οικονομική, τουριστική, περιβαλλοντική και κοινωνική της ανάπτυξη.
Τα έργα μετρό λειτουργούν αναζωογονητικά προς τις τοπικές κοινωνίες, παράγουν υπεραξίες, δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, αυξάνουν τον τοπικό κύκλο εργασιών, με ό,τι αυτό σημαίνει όσον αφορά την καλύτερη κυκλοφορία στους δρόμους, καλύτερη ποιότητα ζωής, οικονομία σε καύσιμα, αλλά και δραστικό περιορισμό της ρύπανσης στην ατμόσφαιρα της πόλης.
Αυτή τη στιγμή: η βασική γραμμή κατασκευάζεται με ταχείς ρυθμούς. Έχει ολοκληρωθεί :
- το 100% των δίδυμων σηράγγων,
-το 95% των αρχαιολογικών εργασιών,
-το 84% των έργων πολιτικού μηχανικού,
-το 45% των αρχιτεκτονικών εργασιών κ
-το 7% των έργων Η/Μ.
Το συνολικό εκτελεσθέν ποσοστό της βασικής γραμμής ανέρχεται σήμερα σε 60%, από 40% που ήταν εκτελεσμένο τον Μάρτιο του 2016 όταν και ανέλαβε η νέα διοίκηση της Αττικό Μετρό Α.Ε.
Που σημαίνει ότι σε λιγότερο από δύο χρόνια, εκτελέστηκε το 50% του έργου σε σχέση με ό,τι είχε εκτελεστεί σε ολόκληρη τη δεκαετία 2006-2016. Ο ρυθμός προόδου δηλαδή σήμερα του έργου είναι σχεδόν τριπλάσιος σε σχέση με το παρελθόν.
Σύμφωνα με το αυστηρό χρονοδιάγραμμα της Αττικό Μετρό Α.Ε., τον Νοέμβριο του 2020 θα παραδοθεί το τμήμα της βασικής γραμμής από τη Ν. Ελβετία μέχρι το Σιντριβάνι, και αρχές του 2021 θα παραδοθεί η επέκταση προς Καλαμαριά, ενώνοντας τη Μίκρα με το Σιντριβάνι, ώστε να συνδεθεί με μέσον σταθερής τροχιάς η Ανατολική Θεσσαλονίκη με το κέντρο της πόλης. Τέλος, το 2021 με αρχές 2022, με την ολοκλήρωση της Βενιζέλου, θα παραδοθεί και η υπόλοιπη γραμμή, ενώ εξετάζεται η δυνατότητα διέλευσης των τρένων από τη Βενιζέλου προκειμένου να φτάνουν μέχρι το Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό και νωρίτερα, εντός του 2021.
Με αυτά τα δεδομένα, το μεγαλύτερο έργο υποδομής που έγινε ποτέ στη Θεσσαλονίκη, το έργο του Μετρό, ένα έργο κατά βάση συγκοινωνιακό με αναπτυξιακές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και πολιτισμικές διαστάσεις, από αυτή την στιγμή μπαίνει – επιτέλους – στην τελευταία φάση ολοκλήρωσής του με σαφή και συγκεκριμένο ορίζοντα παράδοσής του στους Θεσσαλονικείς.

4. Η επέκταση προς Καλαμαριά

Την ίδια ώρα, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται και η επέκταση της γραμμής προς Καλαμαριά, η οποία ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2013, συνεχίζει να εκτελείται με εξαιρετικά ικανοποιητικούς ρυθμούς. Θα έχει μήκος 4,8χλμ., 5 σταθμούς και κατασκευάζεται με την μέθοδο cut & cover. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε λειτουργία και οι δυο Μετροπόντικες, διανοίγοντας τις δίδυμες σήραγγες της γραμμής. Αύριο μάλιστα, παρουσία του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Χρήστου Σπίρτζη, θα γίνει το Breakthrough του δεύτερου Μηχανήματος Ολομέτωπης Κοπής στον σταθμό Καλαμαριάς.
Ο πρώτος Μετροπόντικας, η Έλλη, έχει ήδη διανοίξει 2.220 μέτρα, 63,17% της συνολικής σήραγγας και φτάνει σε δυο βδομάδες στη διασταύρωση Νομαρχία. Ο δεύτερος, ο Φρίξος, έχει ήδη διανοίξει 1.863 μέτρα, 53,2% της συνολικής σήραγγας, ενώ το συνολικό ποσοστό διάνοιξης των σηράγγων έφτασε στο 58%.
Το συνολικά εκτελεσθέν ποσοστό της επέκτασης της γραμμής προς Καλαμαριά ανέρχεται σήμερα σε ποσοστό 50%.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, στα τέλη του 2018 σήραγγες και σταθμοί θα έχουν ολοκληρωθεί και στην Καλαμαριά.

5. Η συμβολή των έργων του Μετρό στην Ανάπτυξη
Από όλα τα παραπάνω συνάγεται αβίαστα το συμπέρασμα πως με την δημιουργία ενός σύγχρονου δικτύου Μετρό, τόσο κατά την κατασκευή, όσο και κατά την ολοκλήρωσή του, έρχεται να προστεθεί μια ακόμη παράμετρος στην προστιθέμενη αξία της πορείας της οικονομικής ανάπτυξης που επιχειρείται συστηματικά την τελευταία διετία στην Ελλάδα.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ του έτους 2015 για κάθε 1 ευρώ που δαπανάται στον τομέα των μεγάλων κατασκευαστικών έργων, προστίθενται 1,8 ευρώ στο ΑΕΠ της χώρας, εκ των οποίων τα 0,4 ευρώ πηγαίνουν στα ταμεία του κράτους.
Ταυτόχρονα, για κάθε 1 εκατομμύριο ευρώ αξίας που παράγεται, δημιουργούνται 13 θέσεις εργασίας που αφορούν άμεσα τον κλάδο των κατασκευών και 39 θέσεις εργασίας σε 86 διαφορετικά επαγγέλματα σε ολόκληρη την οικονομία.
Σύμφωνα με τις παραπάνω εκτιμήσεις και με δεδομένο ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι η χώρα μας ήταν πρωταγωνίστρια στην απορρόφηση πόρων από το ΕΣΠΑ και από Ευρωπαϊκά κονδύλια γενικότερα, κάτι που εδώ στη Θεσσαλονίκη μεταφράζεται σε 200 εκατομμύρια Ευρώ σε ένα χρόνο, γίνεται αντιληπτή η μεγάλη συμβολή των τεχνικών έργων που εκτελούνται αυτή τη στιγμή, με κορυφαίο βέβαια το Μετρό, στη μεγάλη υπόθεση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

* Η ομιλία - παρέμβαση του Καθηγητή Γιάννη Α. Μυλόπουλου, Προέδρου της Αττικό Μετρό Α.Ε., στην εκδήλωση της Δημοτικής Παράταξης "ΕΝΟΤΗΤΑ" του Δήμου Αμπελοκήπων - Μενεμένης με θέμα: ΟΑΣΘ - Δημόσιες Αστικές Συγκοινωνίες, στο Δημαρχείο Αμπελοκήπων - Μενεμένης, στις 17 Ιανουαρίου 2018.