Ο "τρίτος" δρόμος για το πανεπιστήμιο (ΤΟ ΕΘΝΟΣ)

Η αντίδραση για την αναθεώρηση του άρθρου 16 κορυφώνεται. Σύσσωμη η εκπαιδευτική κοινότητα, αλλά και οι σημαντικότεροι κοινωνικοί φορείς αντιτίθενται στην κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση. Την οποία θεωρούν συνώνυμη με την κατάργηση της δημόσιας και δωρεάν Παιδείας. Και δυστυχώς έχουν δίκιο.

Είμαστε η Ευρωπαϊκή χώρα με τις μικρότερες δαπάνες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Τις οποίες η κυβέρνηση Καραμανλή μείωσε τελευταία έτι περαιτέρω. Η παρομοίωση της Παιδείας με σύγχρονο «πίθο των Δαναϊδων», με τρύπιο δηλαδή πιθάρι, είναι απόλυτα αποκαλυπτική των προθέσεων των κυβερνώντων. Άλλωστε το δείγμα γραφής της εκπαιδευτικής τους πολιτικής είναι νωπό. Δια του επικοινωνιακού εφευρήματος της βαθμολογικής βάσης, πέτυχαν τρίποντο: Απογύμνωσαν τις δημόσιες σχολές της περιφέρειας και ενίσχυσαν τα ταμεία των ιδιωτικών κολεγίων. Τα οποία ενέγραψαν σωρηδόν και αδιακρίτως τους αποτυχόντες, χωρίς καμιά βαθμολογική ή άλλη προϋπόθεση. Κι όλα αυτά με μια επίφαση αξιοκρατίας. Η οποία όμως για τους νεοφιλελεύθερους, κατά σύμπτωση, ευνοεί πάντα επιχειρηματικά συμφέροντα.

Η δράση φέρνει αντίδραση. Αν ο κίνδυνος σήμερα είναι η ιδιωτικοποίηση του πανεπιστημίου, τότε σύμφωνα με την τρέχουσα αντίληψη, πρέπει με κάθε τρόπο να επιτευχθεί η διατήρηση του κρατικού μονοπωλίου. Το οποίο όμως σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και της γνώσης, είναι φανερό ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί. Παράδειγμα, η λειτουργία στη χώρα μας εκατοντάδων αδιαβάθμητων και ανεξέλεγκτων ιδιωτικών κολεγίων. Χωρίς τη δική μας συγκατάθεση, αλλά με τις ευλογίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πόσο ακόμη θα αντέχει η πρακτική της στρουθοκαμήλου? Και πόσο «έξυπνη» λύση είναι η αντίδραση στη διεθνή και Ευρωπαϊκή πραγματικότητα? Και τέλος πόσο «προοδευτική» μπορεί να χαρακτηριστεί η εμμονή στη «συντήρηση» της υπάρχουσας κατάστασης?

Στο δίπολο κράτους – αγοράς το οποίο συγκρούστηκε τον προηγούμενο αιώνα, σήμερα υπεισέρχεται ως τρίτος πόλος, η κοινωνία των πολιτών. Τα πανεπιστήμια σήμερα δίνουν αγώνα για να απελευθερωθούν από τον κρατικό έλεγχο, προκειμένου να κερδίσουν την αυτοτέλεια και την αυτοδιοίκησή τους. Από την άλλη όμως μεριά, το δημόσιο συμφέρον δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ιδιωτικές δομές. Η λύση συνεπώς βρίσκεται εκτός διπόλου.

Το πανεπιστήμιο του μέλλοντος θα είναι αυτοδιοικούμενο. Θα υπόκειται σε κοινωνικό έλεγχο και ακαδημαϊκή αξιολόγηση και θα κινείται στο χώρο της κοινωνίας των πολιτών, ανάμεσα δηλαδή στο κράτος και τον ιδιωτικό τομέα. Αξιοποιώντας και τους δύο χώρους για το καλό της Παιδείας.

Οι δεξιά υποστηρίζει την ιδιωτικοποίηση γιατί υπηρετεί συμφέροντα. Η παραδοσιακή αριστερά, αγκυλωμένη σε ιδεοληψίες οπισθοδρομεί, παραμένοντας οπαδός του κρατισμού.

Η μόνη ελπίδα έρχεται από το χώρο του δημοκρατικού σοσιαλισμού. Το ΠαΣοΚ επιμένοντας κοινωνικά τολμά, προτείνοντας τον «τρίτο» δρόμο για το πανεπιστήμιο. Υπερψηφίζοντας την αναθεώρηση, κάτω όμως από αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις. Που θα διασφαλίσουν δημόσιο συμφέρον και ακαδημαϊκές αξίες.