Μιας εκτροπής, μύριες έπονται... (ΤΟ ΒΗΜΑ)

Η αποτυχία της κυβέρνησης να υλοποιήσει έστω και κάποιες, εκ των πολλών υποσχέσεών της προς τους αγρότες, έχει προκαλέσει μεγάλη δυσαρέσκεια στον αγροτικό πληθυσμό. Το σύνθημα «όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά», όσο και η πρωθυπουργική υπόσχεση ότι θα συμμετέχει ο ίδιος προσωπικά, σε όλα τα ευρωπαϊκά συμβούλια υπουργών αγροτικής ανάπτυξης, αποδείχτηκαν ανεκπλήρωτες προεκλογικές υποσχέσεις, τύπου Μαυρογιαλούρου.

Η απώλεια σημαντικών ευρωπαϊκών επιδοτήσεων στην πρόσφατη σύνοδο του Δεκεμβρίου, σε συνδυασμό με την αδυναμία του πρωθυπουργού να υπερασπιστεί τα ελληνικά συμφέροντα, όπως  εκδηλώθηκε με την εύκολη υποχώρησή του στο ζήτημα της αναθεώρησης της νέας ΚΑΠ, απογοήτευσαν τους έλληνες αγρότες. Ο Θεσσαλικός κάμπος, που βάφτηκε γαλάζιος στις πρόσφατες εκλογές, σήμερα στενάζει και δυσανασχετεί. Και τα μηνύματα για την επερχόμενη αυτοδιοικητική αναμέτρηση, είναι ιδιαίτερα δυσοίωνα για τη ΝΔ.

Τη δύσκολη αποστολή της αποκατάστασης των σχέσεων της κυβέρνησης με τους αγρότες του κάμπου, ανέλαβε ο Θεσσαλός υπουργός ΠΕΧΩΔΕ. Ο Γιώργος Σουφλιάς, ακολουθώντας παλιές συνταγές, επεξεργάστηκε ένα σχέδιο αντιπερισπασμού. Αν το υπουργείο αγροτικής ανάπτυξης αδυνατεί να δώσει λύσεις στο αγροτικό ζήτημα, το ΥΠΕΧΩΔΕ, μπορεί ακόμη να μοιράζει υποσχέσεις για μεγάλα έργα. Ανασύρθηκε λοιπόν από το συρτάρι η υπόθεση της εκτροπής του Αχελώου, που θα φέρει νερό στον διψασμένο κάμπο.

Έμεναν βέβαια να διευθετηθούν ορισμένες λεπτομέρειες. Με πρόσφατη γνωμοδότηση, το ΣτΕ σταμάτησε το έργο, με την προϋπόθεση της ένταξής του στην προοπτική μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για το νερό. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ελληνική νομοθεσία, έχει υιοθετήσει από το 2003 την ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο (2000/60), σύμφωνα με την οποία το νερό, αναγνωρίζεται πλέον ως περιβαλλοντικό αγαθό και συνεπώς η διαχείρισή του, εντάσσεται πλήρως στην περιβαλλοντική πολιτική. Η γνωμοδότηση λοιπόν του ΣτΕ δεν αποτελεί μια απλή διαδικαστική προϋπόθεση, αλλά αντίθετα ουσιαστική απαίτηση, που διασφαλίζει τη συμβατότητα του έργου με τις αρχές της αειφορίας.

Αυτά όμως, είναι ασήμαντες λεπτομέρειες για τα σαΐνια του βασικού μετόχου. Αντί να εκσυγχρονίσουν το διοικητικό σύστημα και να σχεδιάσουν μια ολοκληρωμένη υδατική πολιτική, εκείνοι προκειμένου να κερδίσουν εύκολα την εύνοια των αγροτών, παραβίασαν κάθε έννοια νομιμότητας και περιβαλλοντικής δεοντολογίας. Παρέκαμψαν με τροπολογίες τόσο το ΣτΕ, όσο και την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Μήπως άλλωστε θα είναι η πρώτη φορά που θα οδηγηθούμε στα ευρωπαϊκά δικαστήρια για περιβαλλοντικές παραβάσεις? Κι ύστερα, ποιος θυμάται σήμερα το Βατερλώ του βασικού μετόχου? Ό,τι απέμεινε, είναι οι παληκαρισμοί κι οι εξαγγελίες για την καταπολέμηση της διαπλοκής…

Έμενε ακόμη να ξεπεραστεί, το πρόβλημα των κοινωνικών αντιδράσεων. Το έργο της εκτροπής, ξεκίνησε επί Ανδρέα Παπανδρέου. Σε άλλες βέβαια εποχές, με άλλα δεδομένα και άλλες ανάγκες. Δεν παύει όμως και σήμερα, να συγκεντρώνει τη συναίνεση της μεγάλης πλειοψηφίας του πολιτικού κόσμου. Μένει να αντιδρούν μόνο οι κατάντη Αιτωλοακαρνάνες και κάποιες οικολογικές οργανώσεις. Για όλους αυτούς, η… πολυμήχανη στα επικοινωνιακά κυβέρνηση, έχει έτοιμη απάντηση: Το έργο θα προβληθεί ως περιβαλλοντικό. Η Θεσσαλία κινδυνεύει να ερημοποιηθεί. Και ποιος μπορεί να αντιτεθεί σήμερα σ’ ένα έργο, που υποτίθεται ότι αποσκοπεί στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος?

Βέβαια για να είμαστε στοιχειωδώς σοβαροί, για το χαρακτηρισμό του έργου ως περιβαλλοντικού, χρειάζονται συγκεκριμένες δεσμεύσεις, όροι και προϋποθέσεις. Με πρώτη, την ένταξή του σε μια προοπτική ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτων. Η οποία όμως, παραπέμπεται μέσω ειδικής τροπολογίας, στις καλένδες. Στη θέση της επαναφέρεται από την πίσω πόρτα, ο προηγούμενος και πιο βολικός για την περίσταση, νόμος για τα νερά. Ο οποίος, ως παρωχημένος και εκτός εποχής, δεν απαιτεί περιβαλλοντικές εγγυήσεις. Όσο για τον ευρωπαϊκό σκεπτικισμό στην άνευ ολοκληρωμένης τεκμηρίωσης μεταφορά νερού από λεκάνη σε λεκάνη, ήταν να μη γίνει η αρχή. Πέρασε κι αυτή, μέσω άλλης τροπολογίας, στην ιστορία...

Προϋπόθεση όμως για τον χαρακτηρισμό του έργου ως περιβαλλοντικού, είναι ασφαλώς η άμεση απομάκρυνση των αιτίων της περιβαλλοντικής καταστροφής. Που σημαίνει αλλαγή του υδροβόρου μοντέλου αγροτικής ανάπτυξης της Θεσσαλίας. Δυστυχώς όμως, 2,5 χρόνια μετά τις εκλογές, ο σχεδιασμός αγροτικής πολιτικής, παραμένει ακόμη μαγική εικόνα… Όπως μαγική εικόνα παραμένει και η αντικατάσταση των περασμένης τεχνολογίας, υδροβόρων αρδευτικών μεθόδων, με σύγχρονες πρακτικές εξοικονόμησης νερού. Τέλος, προϋπόθεση για την περιβαλλοντική αξιοποίηση του νερού της εκτροπής, είναι να συνοδεύεται το έργο από ειδικό σχεδιασμό για τον εμπλουτισμό του Πηνειού και των υποβαθμισμένων υδροφορέων.

Όσο τίποτε απ’ όλα αυτά δε συμβαίνει, διαιωνίζεται και επιδεινώνεται η σημερινή, ένοχη περιβαλλοντικά κατάσταση. Επιπλέον, στέλνεται και το λάθος μήνυμα στους Έλληνες αγρότες. Οι οποίοι εξασφαλίζοντας το νερό της άρδευσης, θα συνεχίσουν να συντηρούν αμέριμνοι τις ίδιες, οικονομικά μη ανταγωνιστικές και συγχρόνως περιβαλλοντικά καταστροφικές, αγροτικές καλλιέργειες.

Μιας εκτροπής, μύριες έπονται… Η άνευ όρων συνέχιση των έργων της εκτροπής του Αχελώου, μεθοδεύεται με σειρά εκτροπών από τη νομιμότητα και τη δεοντολογία. Οι οποίες με τα σειρά τους, προκαλούν παράπλευρες απώλειες στην ανάπτυξη της υπαίθρου και στην προστασία του περιβάλλοντος.

Τυγχάνει να είμαι εξ αυτών που υποστηρίζουν το έργο της μερικής μεταφοράς νερού από τον Αχελώο. Ως έργο όμως πραγματικά περιβαλλοντικό, που θα συμβάλει στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη της Θεσσαλικής υπαίθρου. Όχι σαν έργο αποσπασματικό, που θα φέρει χάντρες και καθρεφτάκια στους ιθαγενείς. Γιατί στην υπό συζήτηση εκτροπή Σουφλιά, η υπόθεση του περιβάλλοντος χρησιμοποιείται προσχηματικά, ως άλλος Δούρειος Ίππος, για την επίτευξη μικροκομματικών σκοπιμοτήτων.

Αν η κυβέρνηση επιδιώκει ειλικρινά την ανάπτυξη της ελληνικής υπαίθρου, ένας δρόμος υπάρχει: Να αφήσει τις κινήσεις εντυπωσιασμού, τους λαϊκισμούς και τις ευκολίες και να εργαστεί σοβαρά, για να αξιοποιήσει τις 2 μεγάλες ευρωπαϊκές ευκαιρίες: Τη νέα ΚΑΠ, προκειμένου να εφαρμόσει μια νέα αγροτική πολιτική, συμβατή με την ελληνική γη και γι αυτό και αποδοτική οικονομικά. Και την ευρωπαϊκή οδηγία πλαίσιο για το νερό, για να αποκτήσουμε επιτέλους βιώσιμη περιβαλλοντική πολιτική.

Αυτές είναι οι βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη του μεγάλου στόχου της ολοκληρωμένης ανάπτυξης της υπαίθρου. Όλα τα άλλα, είναι προφάσεις εν αμαρτίαις…